
อาชญากรรมออนไลน์
ผู้เขียน ร้อยตำรวจเอกเขมชาติ ประกายหงษ์มณี
ผู้อำนวยการกองคดีเทคโนโลยีและสารสนเทศ
อาชญากรรมทางเทคโนโลยีคืออะไร
อาชญากรรมทางเทคโนโลยี (Cybercrime) เป็นการกระทำความผิดกฎหมายโดยใช้คอมพิวเตอร์หรืออุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์เป็นเครื่องมือในการก่อให้เกิดความเสียหาย และ/หรือ แสวงหาผลประโยชน์ส่วนตัวโดยมิชอบด้วยกฎหมาย
- รุ่งโรจน์ กิตติถาวรกุล สำนักบริหารเทคโนโลยีสารสนเทศ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย -
ประมวลกฎหมายประเทศไทย พยานแบ่งออกเป็น 3 ลักษณะ คือ 1. พยานบุคคล 2. พยานวัตถุ 3. พยานเอกสาร แต่ยังไม่มีพยานหลักฐานในกลุ่มเทคโนโลยีหรืออุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ ในปัจจุบัน คดียาเสพติดก็ส่งผ่านไลน์ ผ่านแอปพลิเคชันต่าง ๆ หรืออาชญากรรมประเภทไหนก็ใช้คอมพิวเตอร์ เพราะโทรศัพท์มือถือตามนิยามของกฎหมายเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ถือเป็นอุปกรณ์คอมพิวเตอร์ด้วยเช่นกัน ดังนั้น อาชญากรรมแทบทุกอย่าง ถ้าตีความตามคำจำกัดความของอาชญากรรมเทคโนโลยีก็แทบจะทั้งหมดที่ใช้อุปกรณ์คอมพิวเตอร์
ประเภทของอาชญากรรมทางเทคโนโลยี
คณะอนุกรรมการเฉพาะกิจ ร่างกฎหมายอาชญากรรมทางคอมพิวเตอร์
1. การขโมยข้อมูลทางอินเทอร์เน็ต รวมถึงการขโมยประโยชน์ในการลักลอบใช้บริการ
2. การปกปิดความผิดของตัวเอง โดยใช้ระบบการสื่อสาร
3. การละเมิดลิขสิทธิ์ ปลอมแปลงรูปแบบ เลียนแบบระบบซอฟแวร์โดยมิชอบ เช่น ลิขสิทธิ์ฟุตบอลต่าง ๆ ซึ่งมูลค่าความเสียหายของการละเมิดลิขสิทธิ์ต่อ 1 แมตใหญ่ประมาณ 2-3 พันล้านบาท ซึ่งจะไม่จบแค่เพียงละเมิดลิขสิทธิ์อย่างเดียว แต่อย่างละเมิดลิขสิทธิ์ถ่ายทอดฟุตบอล ก็จะไปโยงกับพนันออนไลน์ด้วย
4. การเผยแพร่ภาพ เสียง ลามกอนาจาร และข้อมูลที่ไม่เหมาะสม ไม่ว่าจะเป็นการหลอกให้ถ่าย หรือส่งภาพลามกอนาจารของตัวเองเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ กรณีเด็กที่รู้เท่าไม่ถึงการณ์แล้วแพร่ภาพลามกของตัวเองไปสู่สาธารณะจะมีความผิดด้วยหรือไม่ กฎหมายในปัจจุบันไม่มีบทยกเว้นโทษ ถ้าอัตราโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 287/1 และ 287/2 ก็จะเป็นความผิด ถ้าถึงขั้นผลิตหรือส่งต่อด้วยตัวเอง โทษสูงถึง 10 ปี แต่สถานการณ์ปัจจุบันที่พบคือ เด็กโดนหลอกให้ถ่ายรูป หรือช่วงรักกันก็ยินยอมให้ถ่าย พอหลังจากเลิกกันก็มีการปล่อยภาพออกสู่สาธารณะ ถ้าตีความกฎหมายโดยเคร่งครัดจะถือว่าเขาอยู่ในคนที่ร่วมผลิตภาพลามกเด็กด้วย
5. การฟอกเงิน
6. การก่อกวนระบบคอมพิวเตอร์ เช่น ทำลายระบบสาธารณูปโภค ระบบจ่ายน้ำ จ่ายไฟ การจราจร
7. การหลอกลวงให้ร่วมค้าขาย หรือลงทุน การทำธุรกิจที่มิชอบด้วยกฎหมาย
8. การลักลอบใช้ข้อมูลเพื่อแสวงหาผลประโยชน์โดยมิชอบ
9. การใช้คอมพิวเตอร์ในการทำธุรกรรมโดยมิชอบ
ประเภทของการหลอกลวงออนไลน์
โทรแจ้งได้ที่ ศูนย์ AOC 1441
1. หลอกลวงซื้อขายสินค้าและบริการ ไม่เป็นขบวนการ
2. หลอกให้โอนเงินเพื่อหารายได้พิเศษ
3. หลอกให้กู้เงิน
4. Call center
5. หลอกให้ลงทุนผ่านระบบคอมพิวเตอร์
6. หลอกลวงเป็นบุคคลอื่นเพื่อยืมเงิน
7. หลอกให้รักแล้วโอนเงิน (romance scam)
8. หลอกให้ส่งรูปวาบหวิวแลกเงิน
รัฐบาลมีศูนย์รับแจ้งอาชญากรรมออนไลน์ ซึ่งหน่วยงานที่อยู่คณะในการรับแจ้งจะประกอบด้วย ดีเอสไอ สำนักงานตำรวจแห่งชาติ ปปง. และสมาคมธนาคารไทย โดยสามารถโทรเข้ามาที่ ศูนย์ AOC 1441 ซึ่งจัดตั้งมาเพื่อให้รองรับพระราชกำหนดป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พระราชกำหนดนี้มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 17 มีนาคม 2566 กฎหมายฉบับนี้ระบุว่า คนที่มาเปิดบัญชีม้าก็มีความผิด มีโทษจำคุก รูปแบบการแจ้งความในอดีตต้องไปแจ้งตำรวจก่อน ตำรวจถึงส่งหนังสือไปอายัดที่ธนาคาร ธนาคารจึงอายัดบัญชีได้ ซึ่งไม่มีทางทันคนร้ายแน่นอน แต่การโทรแจ้งทางนี้สามารถระงับบัญชีได้ก่อน จากนั้นตำรวจหรือดีเอสไอจะทำหนังสือยืนยันไปยังธนาคารเพื่อบอกว่าบัญชีที่ระงับเบื้องต้นตอนนี้ถูกอายัด ก็จะสามารถยึดเงินที่อยู่ในบัญชีได้
--------------------------------------------------------------------------------------------
คำถาม ถ้าสั่งจากแพลตฟอร์มแล้วเจอรีวิวปลอม ได้ของไม่มีคุณภาพแจ้งความได้ไหม
--------------------------------------------------------------------------------------------

สถิติข้อมูลตามประเภทของคดีที่ทางศูนย์ AOC 1441 ได้รับแจ้ง จะเห็นว่า หลอกซื้อของมีมากที่สุด นอกจากนั้นก็จะมีหลอกทำงาน หารายได้เสริม หลอกกู้เงิน แก๊งคอลเซนเตอร์ ซึ่งอย่าไปเหมารวมทั้งหมดว่าพวกที่โทรมาหลอกลวงทั้งหมดเป็นแก๊งคอลเซนเตอร์ คอลเซนเตอร์ คือ โทรมาหลอกให้หลงเชื่อ แล้วถึงจะโอนเงิน ต้องมีการคุยโทรศัพท์ แต่กรณีการหลอกลวงในปัจจุบันไม่จำเป็นต้องคุยโทรศัพท์อย่างเดียว บางทีเป็นการแชตสนทนา ไม่มีการพูดคุยทางโทรศัพท์เลย ใช้วิธีการพิมพ์โต้ตอบอย่างเดียว ทำอย่างไรก็ได้ให้สามารถคุยทางไลน์หรือทางแอปพลิเคชันการสนทนาที่อยู่ในประเทศนั้น ๆ และสามารถหลอกลวงได้สำเร็จ ก็จะเป็นอีกรูปแบบหนึ่ง นอกจากนี้ยังมีการหลอกติดตั้งโปรแกรมควบคุมระบบ จะเป็นพวกลิงก์ต่าง ๆ ถ้าเราไปพลาดกดลิงก์ คนร้ายก็จะสามารถเข้ามาควบคุมระบบต่าง ๆ ได้ และการหลอกแบบ romance scam หลอกเป็นหนุ่มสาวหน้าตาดี ชาวต่างชาติ เป็นต้น
สถิติยอดเงินและจำนวนบัญชีธนาคารในประเทศไทย
(ข้อมูลจากธนาคารแห่งประเทศไทย เมื่อ ก.ย.66)

กลุ่มบัญชีที่โดนหลอกเยอะที่สุดคือ คนที่มีเงินในบัญชี 5 แสนบาทขึ้นไป ซึ่งเป็นคนกลุ่มน้อยของประเทศเพียง 10% ที่โดนหลอก แต่ไม่ได้หมายความว่ามีเงินไม่ถึง 5 แสนแล้วจะไม่โดนหลอก ซึ่งจากการทำงานพบว่า ยังไม่มีข้อมูลบ่งชี้ว่าคนร้ายรู้ยอดเงินในบัญชี ส่วนใหญ่จะเป็นความพลั้งเผลอ หรือความกลัวของผู้เสียหายที่มีการหลุดพูดออกไปว่ามีเงินในบัญชีเท่าไร
รูปแบบการหลอกลวงต่าง ๆ

ในอดีตแก๊งคอลเซนเตอร์ หรือพวกหลอกเครดิตการ์ด ถ้าหลอกคนในกรุงเทพฯ ได้สำเร็จ วันรุ่งขึ้นจะถูกเอาเงินไปใช้ในกลุ่มเมืองท่องเที่ยว เช่น เชียงใหม่ หาดใหญ่ พัทยา แต่ปัจจุบันอาชญากรรมไร้พรมแดน จุดเริ่มทำผิดอยู่ในเมืองไทย แต่แอดมินที่หลอกอยู่ที่เขมร พม่า ลาว เป็นต้น ซึ่งสภาพบังคับทางกฎหมายของในทุกประเทศยังมีพรมแดนอยู่ จึงเป็นคำตอบว่า ทำไมถึงมีข้อจำกัดในการทำงานเกี่ยวกับอาชญากรรมไซเบอร์ต่าง ๆ เพราะกฎหมายยังติดในเรื่องพรมแดน เป็นภัยคุกคามอย่างหนึ่งว่า ตอนนี้เป็นอาชญากรรมข้ามชาติแทบทั้งหมดแล้ว ฐานคอลเซนเตอร์ส่วนใหญ่ตั้งอยู่ที่กัมพูชา ล่าสุดแก๊งคนร้ายเริ่มขยายไปเกาหลี ไปเปิดบัญชีม้าที่เกาหลี เนื่องจากสถานการณ์สู้รบในพม่าทำให้กลุ่มการตลาดเปลี่ยนไป ประกอบกับในประเทศเกาหลีมีคนไทยซึ่งเป็นแรงงานผิดกฎหมายเยอะ คนงานชอบซื้อหวย จึงมีการไปเปิดเว็บพนันที่เกาหลี โดยใช้เมืองไทยเป็นฐาน บริหารจัดการโดยคนไทย
เข้าใจอาชญากรรมข้ามชาติในสังคมสมัยใหม่ เมื่ออันตรายไม่ได้จบที่โลกออฟไลน์เหมือนอย่างเคย

จะเห็นได้ว่าช่องทางการเงินทุกอย่างข้ามแดนหมดแล้ว ไม่ใช่อยู่แค่เพียงที่ใดที่หนึ่ง หรือประเทศใดประเทศหนึ่ง

แผนประทุษกรรมและแรงจูงใจในการกระทำความผิด
- ทรัพย์สิน แก๊งล่อลวงต้มตุ๋นต่าง ๆ แรงจูงใจคือเงินทอง
- ความรู้สึกส่วนตัว บางทีเกิดความเคียดแค้น ตอนเป็นแฟนก็รักกัน แต่พอเลิกรากันเกิดความเคียดแค้นเลยปล่อยภาพลามกอนาจารในอินเทอร์เน็ต
- ลัทธิ เป็นเรื่องของความเชื่อต่าง ๆ ในการมาใช้โจมตี การโจมตีระบบบางคนทำโดยไม่หวังผลตอบแทน แต่ให้ตัวเองสามารถขึ้นชั้นเป็นการยอมรับของกลุ่มแฮกเกอร์ได้
- อาชญากรรมเลียนแบบ

ปัจจัยในการเกิดเหตุมาจาก 3 ประการ
1. ผู้ก่อเหตุ ปัจจุบันคนร้ายมีการพัฒนามากขึ้นเรื่อย ๆ เช่น การเข้ากลุ่มเฟซบุ๊กที่สนใจในเรื่องเดียวกัน ซึ่งเราก็จะไม่รู้จักคนในกลุ่ม คนร้ายก็สามารถเข้ากลุ่มแลกเปลี่ยนความรู้ ตรงนี้เป็น academy online อย่างหนึ่งของคนร้าย ไม่รู้จักกันแต่อยู่ในกลุ่มเดียวกัน มีการอัพเดทสนทนากันและกันว่า ถ้ามีเจ้าหน้าที่ตำรวจหรือดีเอสไอมาจับต้องให้การคุยกับเขาอย่างไรถึงจะรอด ไม่ติดคุก ไม่ต้องเข้าสู่กระบวนการยุติธรรม เขาก็มีการแลกเปลี่ยนความรู้กัน รวมถึงเรื่องเทคโนโลยีด้วย รู้ความเคลื่อนไหวของเจ้าหน้าที่
2. เป้าหมาย แต่ละคนมีความเข้มแข็งในการปกป้องคุ้มครองตัวเองได้ไม่เท่ากัน การปลูกฝังตามโรงเรียน หรือบ้านพักเด็กที่ช่วยเพิ่มวัคซีนไซเบอร์ให้เด็กได้มีความไม่เท่ากัน ในวัยเด็กอายุ 18 ปีลงมา มีเด็กน้อยคนที่จะคุยทาง messenger หรือมาเล่นบางแพลตฟอร์ม ส่วนใหญ่เด็กเล่น TikTok แต่เวลาเราประชาสัมพันธ์เพิ่มวัคซีนไซเบอร์ให้เด็ก เราไปใช้แพลตฟอร์มอื่นเพื่อให้เด็กเข้าถึง หรือเราใช้ TikTok มาประชาสัมพันธ์เพื่อป้องกันให้ข้อมูลกับกลุ่มคนสูงอายุ ซึ่งแพลตฟอร์มที่ทำให้คนสูงอายุโดนหลอกมากที่สุดคือไลน์ เขาเชื่อทุกอย่างที่ส่งทางไลน์ จึงเป็นการประชาสัมพันธ์ไม่ตรงกลุ่ม เพราะคนสูงอายุไม่ค่อยเล่น TikTok หรือเฟซบุ๊กก็จะเป็นคนอีกกลุ่มหนึ่งที่เล่น
3. โอกาส โควิด-19 เป็นตัวเร่งปฏิกิริยาในการทำให้เกิดอาชญากรรม เดิมเราไม่เคยมีการคุยซูม ทุกอย่างมาในช่วงโควิด เด็กเรียนออนไลน์ช่วงโควิด การที่คนร้ายเข้าถึงตัวเด็กที่อยู่ในกลุ่มเสี่ยงในการตกเป็นผู้เสียหาย ถ้าเทียบกับอาชญากรรมแบบดั้งเดิม กว่าคนร้ายจะมาถึงผู้เสียหายซึ่งเป็นเด็กได้ ต้องผ่านคนกลางในการนำคนร้ายกับเด็กมาสื่อสารกัน แต่ปัจจุบันไม่ต้อง คนร้ายสามารถใช้ช่องทางออนไลน์พูดคุยกับเด็กได้เลย หรือถ้าเป็นอาชญากรรมออนไลน์อื่นก็สามารถเข้าถึงตัวผู้เสียหายได้เลยโดยไม่ต้องผ่านคนกลางใด ๆ ซึ่งเป็นสิ่งที่คนร้ายใช้เทคโนโลยีมาเป็นประโยชน์

แชร์ลูกโซ่ในอดีตอาจต้องมีคนกลาง มีการจัดประชุมสัมมนาที่โรงแรมใหญ่ ปัจจุบันไม่ต้องแล้ว เพียงเปิดแอปพลิเคชันต่าง ๆ ก็จะมีการหลอกชักจูงเป็นแชร์ลูกโซ่


จุดสังเกต แก๊งคอลเซนเตอร์ ถ้าหลอกคนไทยจะหลอกเป็นพนักงานธนาคาร เป็นเจ้าหน้าที่รัฐ เป็นตำรวจ อาจจะมีเป็นอัยการ ผู้พิพากษา ปปง. เข้ามาด้วย แล้วแต่เรื่องราวที่ใช้ในการหลอก มุขในการสร้างเรื่องราวที่โดนหลอกเยอะในประเทศไทยจะต้องอ้างว่า คุณอยู่ในเครือข่ายที่อาจเป็นผู้ต้องหา มีการฟอกเงิน คุณมีชื่ออยู่ในบัญชีเกี่ยวกับค้ายาเสพติด แต่ถ้าใช้มุขแบบนี้ไปหลอกคนต่างชาติ หลอกไม่ได้ ถ้าหลอกคนต่างชาติมักจะเป็นแนวชวนให้ร่วมลงทุน เช่น เราเปิดบริษัทลดโลกร้อน ขายแผงโซลาเซลล์เป็นการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม คนหลงเชื่อทั้งออสเตรเลีย อังกฤษ อเมริกา แต่ถ้าใช้มุขนี้มาหลอกคนไทย ก็คงไม่เชื่อ ถ้าเป็นประเทศญี่ปุ่นจะเป็นเอาคนมีชื่อเสียงมาขึ้นโปสเตอร์แล้วบอกว่ามาร่วมลงทุนกับเรา คนนี้ที่เป็นคนมีชื่อเสียงก็เคยลงทุนกับเราได้ผลกำไรตอบแทน ไม่เชื่อลองคุยกับเขา แต่จริง ๆ แล้วใช้ AI เทคโนโลยีมาประกอบ มุขที่โดนหลอกในเรื่องราวที่คล้ายคลึงกันจะมีไทย กัมพูชา ลาว จีน
ดังนั้น แก๊งคอลเซนเตอร์ 1 แก๊ง ไม่ใช่แค่ให้คนโทรหลอก คนโทรหลอกคือกลุ่มแรกที่จะต้องมีทักษะในการโทรหลอก เขามี academy ของเขาในการฝึกท่องบท ฝึกพูดสนทนา แล้วได้ผลตอบแทนเป็นเปอร์เซ็นต์ของยอดที่สามารถไปหลอกคนได้ กลุ่มที่สองคือ กลุ่มที่พอได้เงินมาแล้ว ทำอย่างไรให้เอาเงินออก ปัจจุบันพบว่ามีการแปลงในรูปแบบของเงินบาทไปสู่ระบบเงินดิจิทัล พออยู่ในระบบสินทรัพย์ดิจิทัลที่ไม่ได้มีการจดทะเบียน แต่มาตรการควบคุมของประเทศไทย เราควบคุมกำกับดูแลได้เฉพาะเงินดิจิทัลที่จดทะเบียน ฉะนั้น ที่ไม่จดทะเบียนจึงคุมไม่ได้ ทำให้เงินไหลออก ก็จะเป็นกลุ่มบัญชีม้า คนร้ายจะพยายามสร้างนวัตกรรมขึ้นมาว่าทำอย่างไรเงินถึงจะโอนไปได้เร็วที่สุด
สายด่วนแจ้งเบอร์แก๊งคอลเซนเตอร์
- ศูนย์ AOC 1441
- DSI 1202
- AIS 1185
- DTAC 1678
- True 9777
เครื่องมืออยู่รอบตัวเรา
- เว็บไซต์ เช็คก่อน.com เช็กคนโกงออนไลน์ต่าง ๆ

- แอปพลิเคชัน Whoscall เช็กเบอร์แปลกที่โทรเข้ามา

- เพจเฟซบุ๊ก DSI กรมสอบสวนคดีพิเศษ เพจจริงต้องมีเครื่องหมาย verify สีน้ำเงินต่อท้าย

มีอะไรในโทรศัพท์
เวลาคนร้ายเจาะระบบเข้ามา หรือต้องการข้อมูลจากเรา อะไรที่อยู่ในโทรศัพท์ของเราแล้วคนร้ายใช้ประโยชน์ได้บ้าง
- ข้อมูลส่วนตัวเจ้าของโทรศัพท์
- ข้อมูลทางเทคนิคของโทรศัพท์
- รหัสผ่านเว็บไซต์ต่าง ๆ
- GPS location
- รูปภาพ
- Call details record
ตอนนี้มีแอปเงินกู้เกิดขึ้นมากมาย ซึ่งเป็นแอปเงินกู้เถื่อนที่ไม่ได้อยู่ในการควบคุมของสำนักงานเศรษฐกิจการคลัง กระทรวงการคลัง เขาจะให้เรากดเงื่อนไข ด้วยความที่คนกู้อยากได้เงิน เขาให้กดอะไรก็ยอมหมด จะมีเงื่อนไขอย่างหนึ่งว่า ให้เข้าถึงข้อมูลโลเคชั่น ซึ่งเขาจะเขียนโปรแกรมเพื่อให้รู้ว่าเราอยู่ที่ไหน แล้วก็ให้เราเลือกในช่องเพื่อให้ส่งข้อมูลเกี่ยวกับคนที่อยู่ในลิสต์การติดต่อทั้งหมดของเราไป นี่คือที่มาว่าทำไมคนพวกนี้ถึงสามารถโทรทวงหนี้กับคนรู้จักของเราได้ เพราะตอนที่กดเงื่อนไข เราส่งให้เขาไปหมดแล้ว รวมถึงการเข้าไปในแอปจะมีรหัสผ่าน ถ้าเป็นรหัสเดียวกันกับที่บางคนตั้งไว้ แล้วไปกดลิงก์ มันจะขึ้นหมดเลย นี่คือปัญหาอย่างหนึ่งที่ผู้เสียหายรู้เท่าไม่ถึงการณ์
Mobile banking
- QR code เพื่อเช็คว่ามีการทำรายการจริงหรือไม่
- IP address ขณะโอนเงิน
- GPS location
บางทีเราตั้งรหัสเหมือนกันหมด ทำให้คนร้ายเจาะได้ 1 ตัว จากที่เราลงทะเบียนในแอปบางแอป พอใช้รหัสเดียวกันกับ mobile banking หรือการทำธุรกรรมทางการเงิน เขาก็จะดูดเงินเราไปได้เหมือนกัน ดังนั้น เวลาตั้งรหัสแต่ละแอป ควรเป็นรหัสที่แตกต่างกัน รหัสที่เปิดหน้าจอมือถือกับรหัสที่ใช้ในการโอนเงินควรเป็นคนละรหัส
Sextortion การส่งข่มขู่คุกคามทางเพศ

การส่งข่มขู่คุกคามทางเพศในปัจจุบันเจอเยอะมาก เริ่มจากทักมาว่าอยากเป็นนักแสดงไหม แล้วให้ถ่ายรูปเชิงน่ารัก ๆ ส่งมาก่อน หลังจากนั้นค่อยให้ถอดเสื้อผ้า หันหน้ามาให้เห็นสรีระร่างกายในลักษณะของลามกอนาจาร พอคนร้ายได้ภาพไปแล้วก็เอามาข่มขู่ เรียกทรัพย์สินเงินทอง มักมาหลอกกลุ่มวัยรุ่นที่อยากเข้าวงการบันเทิง โดยคนร้ายจะเข้ามาทักทายในแพลตฟอร์มต่าง ๆ ซึ่งวัยรุ่นมักเปิดเป็นสาธารณะไว้ ดังนั้น ทางแก้อย่างหนึ่ง คือตั้งให้คนที่มาเห็นเราเป็นเฉพาะคนที่เป็นเพื่อนหรือคนรู้จักเท่านั้น อย่างไรก็ตาม การตั้งให้เห็นเฉพาะคนที่เป็นเพื่อนก็ไม่สามารถปิดกั้นได้ 100% แต่ก็เป็นมาตรการคัดกรองได้ในระดับหนึ่ง ซึ่งไม่ควรเปิดเป็นสาธารณะ
คนร้ายบางคนมาเจาะตัวเด็กซึ่งเป็นวัยที่ยังไม่สามารถใช้การสนทนาด้วยตัวเอง แต่เป็นพ่อแม่ที่โพสต์ภาพเด็กก็มี แล้วหลอกให้พ่อแม่ส่งภาพลามกของเด็ก บางทีพ่อแม่อยู่ต่างจังหวัด ไม่เข้าใจภาษาต่างประเทศก็ถูกหลอกให้พูดเหมือนภาษาคาราโอเกะ แต่เป็นคาราโอเกะภาษาอื่นที่ไม่ใช่ภาษาอังกฤษ อาจเป็นภาษาสเปน โปรตุเกส ซึ่งเขาไม่รู้ความหมาย แต่ประโยคที่ให้เด็กพูดเป็นการพูดลักษณะชักชวนให้มีเพศสัมพันธ์ก็มี
--------------------------------------------------------------------------------------------------
คำถาม ถ้าเจอเหตุหลอกให้เด็กถ่ายภาพ ต้องประสานหน่วยงานใด
--------------------------------------------------------------------------------------------------
Sextortion ข่มขู่กรรโชกทางเพศบนโลกไซเบอร์
ตัวอย่างเช่น
- โดนแฟนเก่าขู่ว่าจะเอาภาพลับส่วนตัว ที่แฟนเคยถ่ายตอนอยู่ด้วยกันไปปล่อยบนโลกออนไลน์ โดยเรียกเงินเพื่อแลกกับการที่จะไม่ทำตามคำขู่
- เด็กสาวเปิดกล้องทำกิจกรรมทางเพศ แล้วโดนคนอีกฝั่งอัดคลิปไว้ แล้วข่มขู่ว่าจะนำไปประจาน หากไม่ส่งคลิปใหม่ไปให้ หรือออกมาเจอกัน
ที่พบบ่อยจะเป็นแนวแฟนเก่า แฟนใหม่ นอกจากนี้ยังมีประเภท romance scam จุดเริ่มคือเข้ามาจีบกันทางออนไลน์ จุดสังเกตง่าย ๆ ดูที่ภาษาอังกฤษที่เขาใช้มักจะมาด้วยภาษาอังกฤษ หรือภาษาไทยที่แปลด้วย google translate สถานการณ์ปัจจุบันภาษาไม่ใช่ข้อจำกัดของอาชญากรในการก่อเหตุอีกต่อไป เพราะโปรแกรมแปลภาษาสามารถแปลได้แทบจะทันทีทันใด AI สามารถถอดคำพูดได้แทบทั้งหมด เริ่มจากความโรแมนติกแต่ไปจบที่หลอกแก้ผ้าแลกกล้อง และการขู่กรรโชกให้เสียทรัพย์ ซึ่งไม่เพียงเฉพาะวัยรุ่น แต่ผู้ใหญ่คนทำงานก็มักพบได้บ่อย ซึ่งคนที่ส่งภาพมาให้เรานั้นอาจใช้ภาพของผู้เสียหายในคดีอื่นมาใช้ประโยชน์ โดยที่ผู้เสียหายคนปัจจุบันคิดว่าคนนั้นคือคนที่กำลังพูดคุยด้วยอยู่ สำหรับการดำเนินการทางคดีมักไปจบที่คนที่เปิดบัญชีม้าและรับโอนเงิน นอกจากฟ้องคดีอาญาแล้ว จะมีการให้เรียกค่าเสียหายทางแพ่งด้วย คนที่อยู่ในรูปสามารถเรียกค่าเสียหายได้ แม้จำเลยจะรับสารภาพไปแล้ว แต่ศาลยังไม่พิพากษา เพราะรอเรื่องการฟ้องเรียกค่าเสียหาย เพราะอะไรที่อยู่ในโลกไซเบอร์มันจะไปต่อเรื่อย ๆ และความเสียหายจะมากกว่าสิ่งที่ควรจะเป็น
ประเทศไทยไม่มีสิทธิที่ทำให้ถูกลืม (right to be forgotten) ถ้าใครถูกเผยแพร่คลิป เผยแพร่ภาพในโลกอินเทอร์เน็ต กฎหมายในต่างประเทศสามารถกำหนดได้ว่า หยุดระงับยับยั้งไม่ให้เผยแพร่ต่อ ศาลสามารถสั่งได้ แต่ประเทศไทยไปไม่ถึงตรงนั้น
ข้อควรรู้เกี่ยวกับ sextortion ภัยใกล้ตัวอันตรายกว่าที่คิด
การขู่กรรโชกทางเพศ (sextortion) เป็นหนึ่งในอาชญากรรมออนไลน์รูปแบบหนึ่งที่เกิดขึ้นมาก และเด็กก็เป็นหนึ่งในเหยื่อที่เปราะบางที่สุด
Sextortion เป็นรูปแบบหนึ่งของการแสวงหาประโยชน์ทางเพศบนโลกออนไลน์ โดยคนร้ายขู่ว่าจะแชร์ภาพหรือวิดีโอทางเพศของเหยื่อ เว้นแต่เหยื่อจะทำตามที่พวกเขาขอ ซึ่งอาจรวมถึงคำขอรูปภาพโป๊เปลือยของเหยื่อ เงิน หรือคำขออื่น
Sextortion เป็นอาชญากรรมร้ายแรงที่อาจส่งผลที่หนักหน่วงต่อผู้ที่ตกเป็นเหยื่อ
กรณีหนึ่งคนร้ายใช้โปรไฟล์ปลอมและเพิ่มเป็นเพื่อนกับเด็กหญิง ที่มักใช้โซเชียลมีเดียเป็นพื้นที่ระบายปัญหาส่วนตัว คนร้ายได้ค้นหาข้อมูลของเด็กคนนี้ก่อนจะขอเพิ่มเพื่อน เมื่อเป็นเพื่อนกันแล้ว คนร้ายใช้การกรูมมิ่งให้เด็กไว้ใจ โดยทำทีว่าเข้าใจปัญหาของเด็กคนนี้เป็นอย่างดี และเคยเจอปัญหาเดียวกัน แม้ไม่เคยเห็นหน้ากันมาก่อน เด็กคนดังกล่าวตกลงเป็นแฟนกับคนร้ายคนนี้ และวันหนึ่งคนร้ายเกลี้ยกล่อมให้เด็กส่งภาพโป๊เปลือยของตนเองให้ตามคำขอของเขา ต่อมาคนร้ายเริ่มเผยตัว และทำการข่มขู่เด็กว่าต้องส่งภาพในลักษณะนี้ให้กับเขาอีก ไม่เช่นนั้นจะส่งภาพดังกล่าวให้กับเพื่อนของเด็กในโซเชียลมีเดีย การข่มขู่ไม่สิ้นสุด และมีการเรียกร้องให้เด็กส่งเงินให้กับคนร้ายด้วย นี่เป็นตัวอย่างของ sextortion ที่พบเห็นได้บ่อย
การให้ความรู้เกี่ยวกับความเสี่ยงของการแบ่งปันข้อมูลส่วนตัวทางออนไลน์ และระมัดระวังการพูดคุยและเป็นเพื่อนกับคนแปลกหน้าบนสื่อสังคมออนไลน์จึงเป็นสิ่งสำคัญ



ตัวอย่างแชตสนทนา

หลังจากคนร้ายได้รูปไปแล้ว นอกจากการเผยแพร่ตามปกติ อีกจุดหนึ่งจะไปอยู่ใน dark web ซึ่งเป็นเว็บที่กูเกิ้ลหาไม่เจอ ตัวเลขที่กูเกิ้ลหาเจอจะอยู่ที่ประมาณ 20-30% ที่เหลือคือหาไม่เจอจะเป็น dark web ภัยคุกคามในปัจจุบันที่เกิดขึ้นคือ dark web เราไม่สามารถขุดในระบบไซเบอร์ได้ว่า dark web อยู่ไหน เพราะเขาใช้วิธีซ่อนอำพราง vpn ตอนนี้ภาพลามกเด็ก อาชญากรรมเกี่ยวกับเด็ก เจอมากขึ้นเรื่อย ๆ และนำไปสู่อาชญากรรมอื่น เช่น ยาเสพติด ค้าขายอาวุธ ในต่างประเทศพบว่า มีการพูดคุย dark web เรื่องของมือปืนรับจ้าง หรือจ้างวานฆ่า พบมากในอเมริกากับอเมริกาใต้
กรณี sextortion มีความผิดประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 338 ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่ 1-10 ปี และปรับตั้งแต่ 20,000-200,000 บาท และ พ.ร.บ.ว่าด้วยการกระทำผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ฯ พ.ศ. 2560 มาตรา 14 (4) ส่วนคนที่แชร์ต่อ จะมีความผิดตามมาตรา 14 (5)
นอกจากเรื่องกฎหมายอาญา ก็จะมีความผิดอื่นด้วย เช่น ถ้าไปเกี่ยวกับเรื่องภาพลามกอนาจารเด็ก จะผิดมาตรา 287/1 และ 287/2 ตามประมวลกฎหมายอาญาด้วย
เมื่อตกเป็นเหยื่อ sextortion ควรทำอย่างไร
1. เก็บหลักฐานที่มีคนโพสต์หรือแชร์
ให้ผู้เสียหายรวบรวมพยานหลักฐานที่พบการกระทำความผิด ให้เก็บไว้ว่าใครเป็นคนโพสต์เผยแพร่ให้ปรากฏชัดเจน ส่วนใครที่นำไปแชร์ต่อ ให้เก็บหลักฐานไว้เช่นกัน เนื่องจากมีความผิดทั้งคนโพสต์และคนแชร์
2. เก็บหลักฐานการข่มขู่
ในกรณีที่มีการแบล็กเมล์ ข่มขู่ เรียกร้องทรัพย์สินกับผู้เสียหายผ่านทางโทรศัพท์ ให้บันทึกเสียงไว้ตอนพูดข่มขู่
3. แจ้งความ ณ สถานีตำรวจท้องที่ที่เกิดเหตุ
เมื่อรวบรวมหลักฐานได้แล้ว สามารถแจ้งความท้องที่ที่เกิดเหตุได้เลย เนื่องจากสถานีตำรวจในท้องที่มีหน้าที่โดยตรงที่จะรับแจ้งความ หรือเดินทางไปร้องทุกข์กล่าวโทษด้วยตนเองที่ บก.ปอท.
แนะนำง่าย ๆ ว่าถ้าตกเป็นเหยื่อแล้วให้ไปพบเจ้าหน้าที่ให้เร็วที่สุด ซึ่งเป็นเจ้าหน้าที่ผู้เชี่ยวชาญ เพราะคนที่เสียหายไม่ใช่เจ้าหน้าที่ที่รวบรวมพยานหลักฐาน จะไปบอกให้เขารวบรวมหลักฐานแบบนู้นแบบนี้ จริง ๆ มันมีสูตรในการเก็บหา url หาสิ่งต่าง ๆ ถ้าไปแจ้งที่ดีเอสไอก็มาที่กองคดีเทคโนโลยี หรือทักเข้ามาในเพจดีเอสไอ แต่ต้องเป็นเพจที่มีเครื่องหมาย verify ที่มีติ๊กถูกสีน้ำเงินด้านหลังชื่อ เพราะเพจปลอมมีเยอะและมักมีคนติดตามมากกว่าเพจจริง
การแก้ไขปัญหาเบื้องต้น
หากเจอรูปภาพ/คลิปส่วนตัวของเราถูกเผยแพร่ออกไปในสื่อออนไลน์ เบื้องต้นให้หาวิธีแจ้งลบ เช่น เฟซบุ๊ก หรือยูทูบ สามารถคลิกแจ้งลบด้วยตนเองได้ หากพบในเว็บไซต์ใดก็ควรแจ้งให้ผู้ดูแลเว็บไซต์นั้นช่วยลบ โดยอาจต้องแสดงหลักฐานประกอบว่า เราคือผู้เสียหายจริง ๆ ในกรณีที่เป็นสื่อลามกอนาจารเด็กสามารถแจ้งได้ที่เว็บไซต์ www.ThaiHotline.org
การเก็บหลักฐานเพื่อแจ้งความดำเนินคดี
ในการเก็บหลักฐานเพื่อแจ้งความ ให้เก็บข้อมูลหรือข้อความที่พูดคุยกันทั้งหมด เก็บรูปโปรไฟล์ ชื่อบัญชี หรือ ID ต่าง ๆ อะไรก็ตามที่แสดงหรือยืนยันตัวตนของมิจฉาชีพผ่านทางช่องทางการติดต่อต่าง ๆ บันทึกรูปภาพหรือคลิปที่ถูกนำไปใช้
หากเหยื่อเคยโอนเงินให้คนร้ายแล้ว ให้เก็บหลักฐานการโอนเงินไว้ด้วย ทั้งหมายเลขโทรศัพท์ เลขที่บัญชี และชื่อเจ้าของบัญชี แล้วนำเอกสารทั้งหมดไปแจ้งที่ กองบังคับการปราบปราม การกระทำความผิดเกี่ยวกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยี (บก.ปอท.) ศูนย์ราชการเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา อาคาร B ชั้น 4 ถนนแจ้งวัฒนะ เขตหลักสี่ กรุงเทพฯ โทร. 0 2142 2556 อีเมล: [email protected]
ในด้านการเยียวยาความเสียหายทางจิตใจ
คนใกล้ชิดมีส่วนสำคัญอย่างมากในการให้กำลังใจ การไม่ซ้ำเติมและสร้างความเข้มแข็งให้กับผู้เสียหาย ชวนทำกิจกรรมสร้างสรรค์ แบ่งปัน อาจเป็นงานอาสาสมัครที่ทำให้ผู้เสียหายรู้สึกถึงคุณค่าของตนเอง
ไม่โทษตนเอง มีจิตใจที่เข้มแข็งสามารถดำเนินชีวิตต่อไปได้อย่างปกติสุข
ในเรื่องของสุขภาพจิต เราควรมีการเยียวยาผู้เสียหาย เหยื่อบางรายฆ่าตัวตายเพราะบางทีเขาไม่มีทางออก เป็นเหยื่อแอปเงินกู้ แก๊งคอลเซนเตอร์ แก๊งอาชญากรรมออนไลน์ เด็กซื้อไอโฟนโดนหลอก แล้วก็ถึงแก่ความตายกันหลายราย ดังนั้น การดูแลทางจิตใจเพื่อเป็นการบำบัดเยียวยาจะทำอย่างไรให้มีมากกว่าที่เป็นอยู่ ทุกเคสที่เกี่ยวกับภัยออนไลน์ บางทีภาวะ trauma ที่เกิดขึ้นกับผู้เสียหายอาการออกมาว่าเขามีผลกระทบรุนแรงมากกว่าอาชญากรรมทางเพศบางรายด้วย ซึ่งบางทีเจ้าหน้าที่ตำรวจหรือดีเอสไอไม่ได้มีความเชี่ยวชาญเชิงจิตวิทยาในการพูดคุย ควรมีหลักสูตรในการเทรนด์เจ้าหน้าที่ด้านบังคับใช้กฎหมายในอนาคต ที่คนเสียหายมาจะคุยกับเขาอย่างไรเพื่อเยียวยาจิตใจ ซึ่งตรงนี้ไม่มีการสอนในหลักสูตรดีเอสไอ บางทีคนมาร้องไห้ไม่หยุด ครองสติไม่ได้ น่าจะมีหลักสูตรแบบนี้มาก ๆ
สามารถร้องทุกข์กล่าวโทษต่อ DSI ได้อย่างไรบ้าง
1. DSI Call Center 1202 เนื่องจากดีเอสไอไม่ใช่หน่วยรับแจ้งได้ตลอด 24 ชม. คอลเซนเตอร์จึงเปิดเฉพาะวัน-เวลาราชการ หรือติดต่อมาที่เว็บไซต์ www.dsi.go.th
2. ส่งหนังสือร้องทุกข์กล่าวโทษมาที่ 128 ถ.แจ้งวัฒนะ แขวงทุ่งสองห้อง เขตหลักสี่ กรุงเทพฯ
3. Walk in มาที่อาคารกรมสอบสวนคดีพิเศษ เพื่อร้องทุกข์กล่าวโทษ
--------------------------------------------------------------------------------------------
คำถาม ในต่างจังหวัดโทรหา DSI ก่อน หรือแจ้งเจ้าหน้าที่ตำรวจในพื้นที่ก่อน
--------------------------------------------------------------------------------------------
วิธีเช็ก IP Adress จาก Gmail




Case study hybrid scam
การหลอกลวงในลักษณะของ scam
1. เริ่มด้วยการสร้างความไว้เนื้อเชื่อใจ ในลักษณะเพื่อน หรือแฟน จนเหยื่อไว้ใจ จึงหลอกลวงให้ลงทุน คริปโตเคอเรนซี เช่น bitcoin / bitcoin cash ใน application ของจีน เหยื่อมีทั้งหญิงและชาย
2. เริ่มด้วยการสร้างความไว้เนื้อเชื่อใจในลักษณะแฟน หลอกจะส่งของมาให้ อ้างค่าธรรมเนียมเพื่อหลอกลวงเอาเงินของเหยื่อ ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นผู้หญิง
ในอดีตเราอาจมองว่าผู้เสียหายจาก scam จะอยู่ในกลุ่มพ่อหม้าย แม่หม้ายสูงอายุเท่านั้น แต่ปัจจุบันไม่ได้จำกัดแค่นั้นแล้ว อาจมาในรูปแบบของสาวจีน ขาว หมวย ซึ่งอยู่ในสเป็กของคนบางกลุ่ม ถ้าเราเอานวัตกรรมไปตรวจจับภาพใบหน้า บางโปรไฟล์ภาพ 1 คนขึ้นเป็น 10 โปรไฟล์เลย เป็นการเอารูปของคนอื่นมาแอบอ้างเพื่อหลอกลวง จะเลือกคนที่โปรไฟล์ดี มีหน้าตาดี จุดสังเกตง่าย ๆ คือ บัญชีของเขาเพื่อนจะไม่เยอะ รูปหมู่ที่ไปแท็กเพื่อนคนนั้นคนนี้รวมถึงคอมเมนต์จะไม่ค่อยมี จะมีคอมเมนต์ของคนภายนอก เช่น น่ารักจัง สวยจัง สเป็กเลย แต่คอมเมนต์ที่เป็นเพื่อนจริง ๆ ไม่ค่อยมี แต่อย่างไรก็ตาม คนร้ายก็พยายามสร้างเพื่อนปลอมขึ้นมา นอกจากนี้ ถ้าเข้าไปดูวันที่เริ่มเปิดบัญชีเฟซบุ๊กก็จะเป็นวันที่ไม่นานเท่าไร เพิ่งเปิด โดยวิธีการจะทักเฟซบุ๊กแล้วพาเข้าห้องสนทนา หรือให้โหลดแอปเถื่อนต่าง ๆ ซึ่งเป็นแอปที่คนร้ายสร้างมาหลอก บางคนที่ภาษาไทยไม่แข็งแรงก็จะใช้ google translate เข้ามาในการพูดคุย สร้างความน่าเชื่อถือ หลอกลงทุนต่าง ๆ ขอเลขบัญชี มีการโอนเงินไป สุดท้ายก็โอนเข้าบัญชีม้า จุดสังเกตอีกอย่างคือ พอโอนเงินเข้าไปชื่อบริษัทมักไม่ตรง ตอนนี้คนร้ายพยายามเลี่ยงเปิดบัญชีม้ามาเป็นบัญชีนิติบุคคลเพื่อสร้างความน่าเชื่อถือ และถ้าใช้บัญชีบริษัทจะทำธุรกรรมโดยไม่ต้องสแกนหน้า แต่ถ้าเป็นบัญชีบุคคลโอนเงินเยอะต้องสแกนใบหน้า คนร้ายจึงพยายามเลี่ยงมาใช้บัญชีบริษัท ทั้งนี้เราควรไปย้อนดูว่าบริษัทนี้มีหน้าเว็บ หรือหน้าเพจที่เชื่อถือได้ไหม คนที่เคยเป็นลูกค้าก่อนหน้านี้มีหรือเปล่า และควรตรวจสอบว่าบัญชีธนาคารนี้อยู่ในบัญชีที่เคยหลอกลวงมาก่อนหรือเปล่า
---------------------------------------------------------------------------------------
คำถาม เพื่อนโดนแอบอ้างรูปไปเป็นสแกมเมอร์แบบนี้แจ้งความได้ไหม
---------------------------------------------------------------------------------------
Application ที่ใช้หลอกลวง

ตัวอย่าง Link หลอกลวงต่าง ๆ
สังเกตว่าจะมีเลขมงคลของคนร้าย เช่น 88 777 5 เป็นเคล็ดของคนร้าย บางทีส่วนใหญ่เป็นค่ายที่อิงมาทางจีน ไต้หวัน บางกลุ่มที่เชื่อถือโชคลางก็จะใช้ตัวเลข
การหลอกลวงขอแต่งงาน
มักหลอกลวงว่าจะส่งของมาให้ ส่งเมลมาว่ามีเงินอยู่ ถอนเงินมารอแล้วเพื่อเป็นสินสอด การหลอกลวงแบบนี้มีวิวัฒนาการมาจากคนผิวสี กลุ่มประเทศไนจีเรีย ไลบีเรีย กานา พวกโซนแอฟริกา จุดเริ่มของพวกนี้ในการเข้ามาเมืองไทยในการหลอกลวงต้มตุ๋นมาจากหลอกขายน้ำยาปลอม พอเอาน้ำยามาหยอดลงกระดาษเปล่าจะเปลี่ยนเป็นแบงก์ร้อยดอลลาร์ พอใช้มุขในการหลอกทำแบงก์ปลอมไม่ได้แล้ว จึงพัฒนามาเป็น romance scam หลอกให้โอนเงิน โดยคนร้ายจะมีเอกสารในการกล่าวอ้างต่าง ๆ ซึ่งปลอมทั้งนั้น มักเป็นเอกสารเกี่ยวกับการจองตั๋ว การโอนเงิน เช็ก เอกสารยืนยันหลักฐานต่าง ๆ
ตัวอย่างการหลอกลวง
- มีการขอเป็นเพื่อนใน facebook ใช้ภาพชาวอังกฤษหน้าตาดี
- อ้างว่าเป็นวิศวกรที่ปรึกษาของบริษัทหนึ่งที่จะมาทำงานในโครงการของรัฐบาล
- และอ้างว่ามีมรดกจากการเสียชีวิตของบิดา ซึ่งทำงานในบริษัทของรัฐบาลมาเลเซีย จะได้รับมรดก 1.7 ล้านเหรียญสหรัฐ ก่อนมาเมืองไทยก็จะแวะรับมรดกก่อน
- เมื่อมาถึงมาเลเซียก็อ้างว่านำเงินมาไม่พอ ขอยืมเงินไปจ่ายเพราะเห็นว่าเหยื่อเป็นเพื่อนคนเดียวที่ใกล้ที่สุด ซึ่งเหยื่อได้โอนเงินไปให้จำนวนหนึ่ง และบอกว่าไม่มีอีกแล้ว แต่ถูกแก๊งหลอกลวงแจ้งว่าจะเอาภาพโป๊ ซึ่งเป็นคนอื่นนำขึ้นเว็บไซต์ และลงชื่อของเหยื่อรวมทั้งที่อยู่ที่ทำงาน เหยื่อกลัวเสียชื่อเสียงจึงได้โอนเงินไปให้
การรับมือแก๊งคอลเซนเตอร์โทรข่มขู่/หลอกลวง
โปรดระวังมิจฉาชีพอ้างตัวเป็นเจ้าหน้าที่ หากโทรติดต่อกลับไปหาไม่ได้ คือ แก๊งคอลเซนเตอร์
ถ้าย้อนไปเกือบ 20 ปีที่แล้ว แก๊งคอลเซนเตอร์โทรมาหาเราได้เพราะใช้ VOIP (voice over internet protocol) เป็นโปรแกรมแบบสุ่มโทร ซึ่งคนร้ายจะไม่รู้ว่าผู้เสียหายชื่ออะไร เบอร์ที่โชว์หน้าจอของผู้เสียหายจะเป็นเบอร์ที่คนร้ายเซ็ตขึ้นมาได้ ก็จะเป็นเบอร์ของหน่วยงานที่ใช้โทรมาหลอก แต่ปัจจุบันคนร้ายโทรผ่าน sim box ก็คือกล่องกล่องหนึ่ง ในหนึ่งกล่องจะเสียบซิมการ์ดได้ประมาณ 300 ซิม โดยแก๊งคอลเซนเตอร์จะโทรผ่านระบบออนไลน์มาเจอ sim box แล้ว sim box ถึงส่งสัญญาณผ่านซิมการ์ดเข้ามาหาเบอร์ผู้เสียหาย ดังนั้น คนร้ายจะไม่รู้ว่า sim box ที่โทรหาผู้เสียหายเป็นเบอร์อะไร ดังนั้น ถ้าแก๊งคอลเซนเตอร์โทรเข้ามา เราอาจใช้มุขว่า เดี๋ยวอีก 5 นาทีโทรกลับ ถ้าเป็นเบอร์จาก sim box จะโทรกลับไม่ได้ ซึ่งกรณีแบบนี้จะไม่ครอบคลุมในทุกแก๊ง แต่ถ้าแก๊งที่โทรมาจากเมืองนอก จะโทรกลับไม่ได้ แก๊งก็จะทำอะไรไม่ได้ สังเกตว่าการหลอกลวงทั้งหลาย คนร้ายจะโทรหาผู้เสียหายเอง
ระวังคนร้ายใช้โปรไฟล์ปลอม หลอกให้รักแล้วชวนลงทุน หลอกทำงาน / กู้เงิน
ห้ามลงทุน ทำงาน หรือกู้เงิน ตามคำชักชวน หรือโฆษณา ผ่านสื่อสังคมออนไลน์โดยเด็ดขาด
การหลอกแบบนี้มักอ้างคนมีชื่อเสียง และหลอกให้ไปลงทุน
วิธีตรวจสอบ เพจหลอกขายสินค้าออนไลน์
- วันที่สร้างเพจ
- เปลี่ยนชื่อเพจหลายครั้ง
- สถานที่เข้าใช้งานเพื่อจัดการเพจ
- มีการซื้อโฆษณา
iPhone ปลอดภัยจริงหรือ?
ใช้มือถือ iPhone ก็โดนแอปดูดเงินได้ บางทีเราไปกดโหลดแอปก็สามารถโดนดูดเงินได้เหมือนกัน หรือบางทีในแอปไม่ได้ดูดเงิน แต่คนใช้ไอโฟนไปพลาดคลิกลิงก์กรอกข้อมูล เขาก็จะเอาข้อมูลนั้นไปดูดเงินอีกทีหนึ่ง เช่น ข้อมูลบัตรเครดิต ข้อมูลส่วนบุคคลต่าง ๆ คนร้ายก็เอาเลขบัตรเครดิตหน้าหลังที่เรากรอกไป ไปซื้อของต่อ ด้วยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ก็ทำให้โดนดูดเงินไปได้

จุดสังเกต VPN ถ้าเครื่องไหนเข้าไปตรงการเชื่อมต่ออุปกรณ์ แล้วมีช่องอื่น digital pension แสดงว่าคนร้ายพยายามเจาะเข้ามาหาเราเพื่อสลับ VPN และไปดูดข้อมูลจากเรา เป็นการสลับสัญญาณจาก VPN ปกติเข้ามาเพื่อมาเจาะข้อมูลของเรา อีกกรณีที่พบเจอบ่อยคือ คนร้ายสะพายเป้แล้วยิงสัญญาณไปตามห้าง ส่ง sms หรือมีเครื่องซ่อนอยู่ในรถยนต์ ขับรถไปเรื่อย ๆ แล้วยิงสัญญาณ คือคนร้ายไปทำลายสัญญาณ 4G 5G ของเราทิ้ง แล้วให้เรามาเชื่อมกับสัญญาณ 2G ทำให้การดูดเงินง่ายยิ่งขึ้น

เราต้องไม่ติดตั้งช่องทางในการเข้าถึงสัญญาณของเรา ถ้าใครมี digital pension อยู่แล้วให้ลบออก และอย่าไปใส่รหัสเดียวกันทั้งหมด รหัสที่เข้าหน้าจอกับรหัส mobile banking ควรเป็นคนละรหัส และไม่เป็นรหัสที่สามารถเดาได้ง่าย เช่น วันเดือนปีเกิด

วิธีปกป้องไอโฟนจากแอปดูดเงินต่าง ๆ

FB page ที่มีประโยชน์
- มายซิส MySis Bot เป็นเพจที่ให้คำปรึกษาในเรื่องความรุนแรงในครอบครัว

- Thai Anti Scam – TAS เป็นกลุ่มผู้หญิงไทยที่มารวมตัวกันป้องกันในเรื่องการ scam สามารถเข้าไปขอคำปรึกษาได้

- ภัยผู้หญิง ในโลกออนไลน์ เป็นการรวมกลุ่มของผู้ที่เสียหาย

เครือข่ายของ DSI

เรามี DSI station ซึ่งมีอยู่ในหลายจังหวัดและหลายประเทศ ทำในเรื่องการรับแจ้งข้อมูลเกี่ยวกับอาชญากรรมต่าง ๆ


DSI มีแอปพลิเคชันต่าง ๆ ตอนนี้ที่ผลิตนวัตกรรมขึ้นมาจะเป็น แอป MAST Human Intelligence เป็นการใช้นวัตกรรมเทคโนโลยีในการป้องกัน ปราบปรามอาชญากรรมค้ามนุษย์
อาชญากรรมไซเบอร์ในปัจจุบันเป็นพยานหลักฐานที่รวบรวมได้ยากที่สุดแต่ถูกทำลายง่ายที่สุด
----------------------------------------------------------------------------------------------
คำถาม เดี๋ยวนี้มีคนปลอมเป็นพระมาเรี่ยไรเงินคน เอารูปเด็กมาหลอกว่าบวชวันพรุ่งนี้ไม่มีเจ้าภาพตามเพจต่าง ๆ เราจะสามารถทำอย่างไรได้
คำถาม มีกรณีเด็กผู้ชายที่รู้จักเด็กผู้หญิงคนหนึ่งทางเฟซบุ๊ก แล้วเด็กผู้หญิงถอดเสื้อผ้าก่อน แล้วบอกให้เขาถอดด้วย ซึ่งก็ไม่แน่ใจว่าเด็กผู้หญิงคนนั้นเป็นเหยื่อ หรือเป็นอวตารหรือเปล่า ตอนนี้ AI ทำเหมือนเด็กมีชีวิตได้เลยไหม เอาหน้าเด็กมาใส่ แล้วทำพูดคุยเหมือนเป็นเด็กจริง ๆ เพราะเด็กผู้ชายจะเชื่อมากว่าอีกฝ่ายหนึ่งเป็นแฟนเขาจริง ๆ ทั้ง ๆ ที่ไม่เคยเจอกัน ผู้หญิงบอกให้ทำอะไรก็ทำไปหมด
----------------------------------------------------------------------------------------------
Online grooming
การไปล่อลวงทำอนาจารหรือพรากผู้เยาว์ จุดเริ่มมาจากเรื่องของการ grooming กฎหมายไทยควรมีกฎหมาย grooming คือ ใครก็ตามที่มาทักทายพูดคุยกับเด็กแล้วพยายามโน้มน้าวเด็กให้ไปในจุดที่ไม่ควร เช่น ล่อลวงไปมีเพศสัมพันธ์ พรากไปในที่ที่ไม่เหมาะสม แต่ประเทศไม่มีกฎหมายนี้ แล้วหลักฐานในการ grooming เจอเยอะมาก เป็นหลักฐานที่อยู่ในคอมพิวเตอร์
เรื่องสื่อลามกอนาจารเด็ก ในอดีตเกือบ 20 ปีที่ผ่านมา จุดเริ่มของเคสมาจากการถามปากคำเด็กซึ่งเป็นเรื่องท้าทายมาก เจ้าหน้าที่บังคับใช้กฎหมายส่วนใหญ่มักใช้คำพูดว่า เด็กไม่ร่วมมือ แต่จริง ๆ แล้วเด็กไม่พร้อมที่จะพูดคุย หลาย ๆ เคสเริ่มได้เมื่อเด็กโตเป็นผู้ใหญ่แล้ว บางเคสโตไปเป็นทหารเกณฑ์ บางเคสถูกละเมิดตอนเด็กแต่เริ่มเปิดเคสได้ตอนอายุ 20 กว่าไปแล้ว จุดเริ่มของคดีในอดีตเราต้องรอถามปากคำเด็ก เพราะประเทศเราตอนนั้นไม่มีกฎหมายในเรื่องสื่อลามกอนาจารเด็ก ต้องรอเมื่อเด็กพร้อมซึ่งตอบไม่ได้เลยว่าพร้อมเมื่อไร ในมิติด้านการปกป้องคุ้มครองเด็กเข้าใจได้ว่า ถ้าเด็กไม่พร้อมแล้วดันทุรังให้เด็กพูดในกระบวนการยุติธรรมก็จะยิ่งเป็นการซ้ำแผลในใจของเด็ก
แต่เมื่อปี 2558 ประเทศไทยมีกฎหมายมาตรา 287/1 และ 287/2 เรื่องสื่อลามกอนาจารเด็ก ในประมวลกฎหมายอาญา สื่อลามกอนาจารเด็กไม่ใช่แค่เป็นภาพเด็กโป๊เปลือยอย่างเดียว จะครอบคลุมถึงข้อความ รูปภาพ เครื่องหมาย สัญลักษณ์ หรือภาพวาดการ์ตูนลามกเด็กก็ได้เหมือนกัน ทำให้ใช้ประโยชน์จากกฎหมายนี้ได้เยอะมาก มิติการสืบสวนสอบสวนก็เปลี่ยนไปจากเดิม จากในอดีตที่ต้องรอถามปากคำเด็ก แต่ปัจจุบันเราใช้วิธีการยืนยันตัวเหยื่อ (victim identification) แล้วค่อยไปถามปากคำเด็ก ประโยชน์คือเด็กจะได้ไม่ช้ำ ถ้าเด็กไม่พร้อมจะให้การ ไม่พร้อมเข้าสู่กระบวนการยุติธรรม เราไปสอบพยานแวดล้อม ไปสอบคนใกล้ชิดให้รู้ว่าในภาพนี้คือเด็กคนไหน และเป็นเด็กจริงไหม ยืนยันตัวบุคคลแล้วฟ้องคดีได้ บางเคสเราสอบเด็กไม่ได้ แต่เราสามารถยันได้ว่าเด็กในภาพที่ถูกละเมิดคือใคร ก็สามารถฟ้องด้วยภาพเป็นหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ สามารถดำเนินคดีได้
ถ้าย้อนไปกว่า 10 ปีลักษณะการกระทำผิดของคนร้าย ภาพถ่ายที่เป็นภาพลามกที่มีเพศสัมพันธ์กับเด็กจะไม่ค่อยมีการปิดบังอำพราง แต่ปัจจุบันคนร้ายพยายามไม่ให้รู้ว่า ที่เกิดเหตุอยู่ที่ไหน เด็กในรูปคือใคร คนร้ายคือใคร เพราะคดีลักษณะแบบนี้ ถ้าเรายืนยันเด็กได้ เราจะรู้ว่าคนร้ายเป็นใคร หรือถ้าเรายืนยันตัวคนร้ายได้ จะรู้ว่าเด็กคือใคร เพราะลักษณะอาชญากรรมแบบนี้คนร้ายกับเด็กจะมีความผูกพันใกล้ชิดกัน แต่ข้อท้าทายคือจะยันอย่างไร เพราะภาพในหน้าเด็กคนร้ายปิดบังหมด
สิ่งที่ค้นพบ คือ เด็กที่ตกเป็นผู้เสียหายในคดีละเมิดทางเพศเด็กออนไลน์ที่ดีเอสไอรับเป็นคดีพิเศษ ไม่มีคดีไหนเลยที่เด็กไปเล่าเรื่องให้พ่อแม่ ผู้ปกครอง หรือคุณครูฟัง ดังนั้น อย่าคิดว่า ไม่มีคนมาร้อง แล้วจะไม่มีเหตุเกิด สอดคล้องกับหลาย ๆ เคสที่เจอคือ เหตุการณ์ผ่านไปหลายปี อาจจะ 18-19 ปี หรือ 20 กว่าปี เด็กก็ไม่เคยเล่าให้ใครฟัง เราจึงต้องย้อนไปแกะรอยจากสื่อออนไลน์และนำไปสู่การยืนยันตัวเด็ก
หลังจากพบข้อมูลเกี่ยวกับการยืนยันตัวบุคคลได้แล้ว ก็ต้องไปแจ้งข่าวร้ายว่า เด็กในความปกครองของคุณถูกละเมิดทางเพศ เจ้าหน้าที่รัฐด้านบังคับใช้กฎหมายยังขาดทักษะตรงนี้ ที่ผ่านมาก็ขอทางพม.มาช่วยสนับสนุนในการแจ้งข่าวร้าย
อีกปัญหาใหญ่คือ การถ่ายทอดสด (life streaming) เป็นการละเมิดเด็กแบบถ่ายทอดสด แล้วแลกกล้องกัน เช่น อยู่คนละประเทศ แต่นัดละเมิดพร้อมกัน โดยอาบน้ำพร้อมกันแล้วถ่ายทอดสด ปัญหาของเจ้าหน้าที่บังคับใช้กฎหมายในหลายประเทศคือ หลักฐานการถ่ายทอดสด ถ้าไม่ได้กด record auto จะหายไปเลย life streaming รวบรวมหลักฐานภายหลังลำบากมาก
นอกจากนี้ยังมีเคสโมเดลลิ่งเด็ก ใช้วิธีทักทายกับพ่อแม่ ผู้ปกครองที่ชอบลงโชว์รูปลูกของตัวเองแบบสาธารณะ คนร้ายใช้จุดอ่อนตรงนี้ทักเข้ามาว่าอยากให้ลูกเป็นดาราไหม สนใจเข้าวงการบันเทิงหรือเปล่า ซึ่งผู้ปกครองส่วนใหญ่ของไทยยังนิยมชมชอบให้ลูกเป็นดารา กลายเป็นเอาลูกไปเข้าโมเดลลิ่ง สุดท้ายไปจบที่ลูกถูกละเมิดทางเพศ แล้วก็เอารูปเด็กไปโพสต์ใน dark web ด้วย
นอกจากการฟ้องคดีในทั่วไปแล้ว ดีเอสไอยังสนับสนุนมาตรการทางแพ่งในการเรียกร้องเนื่องจากพยายามส่งเสริมเรื่องสิทธิที่ถูกลืม หรือสิทธิในความเป็นมนุษย์ที่เขาถูกแพร่ภาพลามกออกไป เขาควรได้รับการเยียวยาในเชิงทรัพย์สินเงินทองด้วย
ในคดีพิเศษทุกคดี น้องที่ตกเป็นผู้เสียหาย ดีเอสไอจะพาไปพบจิตแพทย์ ซึ่งจิตแพทย์เด็กและวัยรุ่นในประเทศไทยมีน้อยมาก ต้องใช้เวลากว่าจะนัดได้ ด้วยภาระมากมายที่คุณหมอต้องรับผิดชอบ อย่างไรก็ตามเราพยายามสร้างมาตรฐานให้น้องได้รับการเยียวยาให้ดีที่สุด ได้รับการบำบัดรักษา ซึ่งการบำบัดเคสไม่ใช่ทำเฉพาะเด็กอย่างเดียว ในส่วนของครอบครัวหลังจากได้รับแจ้งข่าวร้ายว่าลูกถูกละเมิด ซึ่งเขาไม่รู้มาก่อน กลายเป็นคุณแม่เด็กหลาย ๆ คนต้องมาเข้าสู่กระบวนการบำบัดด้วย
ปัญหาอีกอย่างที่พบและยากที่สุดคือ เคสที่เป็นเด็กออทิสติกแล้วถูกละเมิด ซึ่งในการรวบรวมหลักฐาน บางเคสไปต่อไม่ได้จริง ๆ เราสืบจากโซเชียลแล้วเห็นว่ายืนยันตัวน้องได้ แต่ในทางคดีไปต่อไม่ได้ เพราะไม่รู้จะสัมภาษณ์เด็กอย่างไร
อีกข้อท้าทายที่เจอคือ การแทรกแซงของคนร้าย ปกติการฝากขังต่อศาลจะเป็นคำร้องจากตำรวจหรือดีเอสไอเพียงฝ่ายเดียว แล้วเรามักถูกแทรกแซงเนื่องจากคนร้ายกับเด็กมักมีความผูกพันใกล้ชิดกัน ดังนั้น ถ้าคนร้ายได้รับการปล่อยตัวชั่วคราวมา จะมีพฤติการณ์ในการข่มขู่พยานได้ง่าย ง่ายในการเข้าถึงตัวเด็ก ดังนั้น เราจึงค้านประกันทุกเคส แต่บางทีศาลก็ปล่อยชั่วคราวออกมา ดีเอสไอจึงให้ครอบครัวของเด็กยื่นคำร้องแนบอีกคำร้องหนึ่งไปที่ศาลว่า เนื่องจากผู้ต้องหาที่ยื่นฝากขังมีความใกล้ชิดกับเด็ก หากได้รับการปล่อยชั่วคราว มีความเสี่ยงที่จะเข้ามาแทรกแซงในเรื่องกระบวนการยุติธรรม ซึ่งทุกเคสที่ทำก็สำเร็จ ใช้คำร้องจากเด็กหรือครอบครัวเด็กประกบคู่กับคำร้องฝากขังของพนักงานสอบสวน ทำให้ศาลใช้ดุลยพินิจในการไม่ปล่อยชั่วคราว เนื่องจากอาจมีความยุ่งเหยิงกับพยานหลักฐานได้ เป็นอีกโมเดลหนึ่งที่ดีเอสไอใช้ในการขับเคลื่อนด้านการบังคับใช้กฎหมาย
ส่วนในเรื่องกฎหมายอื่นที่ยังเข้าไม่ถึง ไม่ว่าจะเป็น grooming / sexting (การส่งข้อความที่ไม่เหมาะสมทางเพศ) / sextortion (การข่มขู่ การกรรโชกทางเพศต่าง ๆ) / cyber bully หรือเทคนิคการรวบรวมหลักฐานต่าง ๆ เราก็อยู่ระหว่างพยายามผลักดันยกร่างปรับปรุงแก้ไข
--------------------------------------------------------------------------------
คำถาม เคสเด็กอายุ 13-14 ปี ค้าประเวณี เมื่อก่อนอาจโดนบังคับขู่เข็ญ แต่ปัจจุบันที่เจอน้องเต็มใจ บางครั้งน้องก็เป็นแม่เล้าเอง พอเราไปคัดแยกผู้เสียหาย น้องจะพูดเป็นแพทเทิร์นเดียวกันเลย เช่น เพิ่งทำครั้งแรก ไม่มีผู้ว่าจ้าง ฯลฯ แต่ประเมินจากทรัพย์สินส่วนตัวและอะไรต่าง ๆ แล้วไม่น่าใช่ แล้วกระจายตามโรงเรียนเยอะมาก เข้าใจว่ากฎหมายบอกว่าผิด แต่เหมือนเด็กเรียนรู้ว่า ถ้าเขาพูดแพทเทิร์นนี้ พอเข้าเป็นเหยื่อ ก็ได้รับความคุ้มครอง พอไปติดตามเด็กต่อ เด็กก็ยังทำอีก รอบต่อไปถ้ามีการล่อซื้อหรือจับมา ผู้คัดแยกเหยื่อ หรือผู้ที่เกี่ยวข้องจะทำอย่างไร
ในส่วนของการคัดแยกผู้เสียหาย บางทีเรารีบร้อนในการคัดแยกเร็วไปไหม การคัดแยกมักจะรับแจ้งมาจากเจ้าหน้าที่บังคับใช้กฎหมายให้เชิญมา ในฝ่ายภาคสังคมสงเคราะห์ หรือนักจิตวิทยา ไม่ใช่อยู่ดี ๆ จะไปคัดแยก ต้องได้รับการประสานจากเจ้าหน้าที่บังคับใช้กฎหมาย แต่รวบรวมหลักฐานในเบื้องต้น เราจะไม่ฟังคำให้การจากน้องเพียงอย่างเดียว หลักฐานอื่น ๆ จะพอในการพูดคุย หรือชาร์ตในเรื่องการค้ามนุษย์อยู่แล้ว หรือไปถึงเรื่องคนนำพา เรื่องบัญชีที่มีการส่งต่อหรือการได้รับประโยชน์ เป็นต้น ดังนั้น การคัดแยกก็เป็นกระบวนการหนึ่งที่จะถามน้อง แต่อย่างไรก็ตามหลักฐานอื่น ๆ พยานแวดล้อมต่าง ๆ ชัดอยู่แล้ว ถึงบอกว่ามันเกิดจากการคัดแยกที่รีบร้อนเกินไปหรือเปล่า หรือการรวบรวมหลักฐานในด้านมิติของการใช้กฎหมายควรจะมีหลักฐานมากกว่านี้ บางทีไปพึ่งแต่การให้ปากคำน้องหรือการล่อซื้อแต่เพียงอย่างเดียว ไม่ได้ ต้องมีอย่างอื่นด้วย ความละมุนของหลักฐานยังไม่ตอบโจทย์ ก็เลยเกิดปัญหา สูตรนี้จะคล้าย ๆ กับสูตรในเรื่องการถามปากคำ ไม่เฉพาะเด็ก แต่การถามปากคำจากพยาน หรือผู้เสียหาย หรือผู้ต้องหาก็ตาม ในเรื่องการเตรียมตัว เราต้องมีการฝึกเรื่องข้อมูลเพียงพอในการไปถามปากคำหรือไม่ ซึ่งบางทีความละเอียดของเจ้าหน้าที่แต่ละคนไม่เหมือนกัน
คำถาม DSI มีความกังวลหรือมีนโยบายจัดการเว็บแบบโอนลี่แฟนไหม เพราะหลายครั้งวัยรุ่นสมัยนี้เริ่มทดลองหาเงินผ่านแพลตฟอร์มเหล่านี้ เพราะเล่าต่อกันมาว่ารายได้สูงและทำไม่ยาก
--------------------------------------------------------------------------------